زیر زمین: اگر بخواهی شاهین نجفی را معرفی کنی، چه چیزهایی راجع بهش میگی؟

 

شاهین: یک شاعر غمگین و شوخ که تو نگاه اول شاید تو ذوق آدم بزنه،اما وقتی‌ باهاش رفیق بشی‌ کم نمیاره و کم نمیذاره. زیاد هم نمیتونه  در باره ی خودش حرف بزنه. شیخ ابوسعید میگه چنان باش که از تو به گویند. نه  خود از خود!

   

زیر زمین: در حال حاضر مشغول چه کارهایی هستی؟

 

شاهین: یا کار می‌‌کنم. یا کتاب میخونم. یا فیلم میبینم. یا مینویسم. موسیقی‌ گوش می‌‌کنم به ایمیل هام جواب میدم. و درگیر برای جمع و جور کردن کار‌های راک- بلوزم هستم. به همین دلیل یه وقت خاصی‌ رو مجبورم با گیتار سر و کله بزنم.

 

زیر زمین: یکم راجب گروه طپش- 2012 میتونی توضیح بدی؟

 

شاهین: تپش ۲۰۱۲ در واقع یک باند ایرانی آلمانیه که از نوازنده‌ها و خواننده‌های مختلف از چند کشور تشکیل شده.سرپرست اون امید پوریوسفی خودش معلم موسیقی‌ در شهر بخوم آلمان است. برادرش امین پرکاشن، گیتار و باس میزنه،آرمین مستعد که قبلان با آریان میزد هم با ما باس میزنه. میشأل از لهستان، پیانو. تونی از آمریکا میخونه.و چندین نفر دیگه که ساکسییفون، درام یا ساز‌های دیگه می‌‌زنن  و ووینا که آلمانیه و رپ آلمانی‌ میخونه. این گروه مثل یه پروژه باز میمونه که هر کس که قابلیت داشته باشه میتونه باهش هم کاری کنه و در عین حال کار شخصیه خودش رو هم ادامه بده.

 

زیر زمین: آیا بیت های [1] تو را طپش- 2012 میسازه؟ خودت هم در ساختنش دست داری؟

 

شاهین: بیت‌ها ساخته شده توسط تپش۲۰۱۲ است. البته بچه‌ها تیمی کار می‌کنن ولی‌ نظارت نهایی با امید پور یوسفیه چون اون فضای ایرانی رو بهتر میشناسه. و در نهایت تنظیم صدا و موزیک هم با امید و میشأل است. من فقط پیشنهاد میدم. ولی‌ گاهی‌ اینقدر کار عالیه که هیچی‌ نمیشه گفت.

 

زیر زمین: در کارها و اشعار تو اعتراض های هست بر نا برابری موجود در ایران در مورد زنان. به نظر تو چه راه حلی وجود داره برای رفع این نا برابری؟ و ایرانیان چه مسئولیتی در این قبال دارند؟

 

شاهین: این بحث بزرگیه  که فکر نمیکنم اینجا جاش باشه. اما راه حل از شکل تفکر شخصی افراد جامعه شروع میشه تا شکل حکومت و نحوه اداره ی جامعه و قوانین و البته نوع تعلیم و تربیت کودکان در مدرسه و خانواده. ما متاسفانه هنوز خیلی‌ کار داریم .

فکر می‌کنم با بالا رفتن سطح  سواد و دانش افراد  بشه به نقاط مثبتی رسید.به هر حال وقتی‌ هیچی‌ سر جاش نباشه نمیشه واسه کسی‌ مسئولیت تراشید. این باید  به یک درک شخصی‌ تبدیل بشه. یعنی هر کس در ابتدا باید این فهم رو نسبت به خواهر و مادر و همسرش داشته باشه.

 

زیر زمین: موزیسین ها و مخصوصا رپرها به نظر تو چه مسئولیتی راجع به پیشرفت جامعه هنری ایران دارن؟

 

شاهین: هنر در دید من فریاد شادی، عشق  و با هم بودن است از نگاه یک انسان جمعی‌. اما در عین حال خشم انسان است در برابر بودن در این جهان و زشتیه انکار ناپذیرش.کار هنرمند  ثبت این زمان و مکان است  برای تاریخ، اما در طول آن. کارهایی که غنی  باشند ماندگارتر هم میشوند. این به سبک یا شکل و فرم مربوط نیست. کافیه شما درد نستالوژیک انسان رو حمل کنید. اما اینکه هنرمند چه وظیفه یی به دوش دارد به تقویمش بر میگردد. نسخه پیچیدن زیاد جالب نیست و هنر هم جز این کلییت چیزی نمیفهمد. به همین دلیل خند دار است اگر از  مبارزه و حرف‌های دهه پنجاه بگویم. اما انسان بودن و خم نشدن  به هیچ زمان و مکانی وابسته نیست. این تنها  نسخه برای هنرمند است که حقیقت اثری باشد که می‌‌آفریند .

 

زیر زمین: به نظر تو هیپ هاپ در ایران به کجا داره میره؟

 

شاهین: رپ فارسی‌ حساس، ظریف، وسیع ولی‌ سطحیه. رپ فارسی‌ میتونه ابتکار داشته باشه  و از تکرار حرف‌های کودکانه خارج بشه.میتونه جدی باشه و چند بار هم ثابت کرده که میتونه.اما اینکه به کجا ختم میشه، نمیشه حدس زد. بستگی به نوع ادامه کار هنرمند داره. به هر حال این بچه‌ها با سختی درحال کار کردن هستن و با حجم سانسور و کنترلی هم که روی رپ هست ادامه کار کمی‌ نگران کننده است. چون مجبور میشیی رپ  شیش و هشت بخونی‌ که این موجود ناقص الخلقه هم جز برای خنده به هیچ دردی نمی خوره. اما من باور دارم که رپ فارسی‌ میتونه یه کار‌هایی بکنه.

 

زیر زمین : آیا تو از رپ به عنوان یک حالت و راه ارتباطی استفاده میکنی یا در حال استخراج قسمت های هنری اون هستی؟

 

شاهین: این دو به موازات هم در یک اثر پیش می‌رن. اما اگر منظور تجربه کردن هنری حتی به قیمت از دست دادن قسمتی‌ از مخاطبان باشه، بله من ممکن چنین کارها یی انجام بدم.

 

زیر زمین: اشعار رپ چه خواصی باید داشته باشه؟

 

شاهین: مهم‌ترین خاصییت رپ  نزد من تصویر گرایی و روایی بودن ترانه در رپ است. این فاکتورها رو ما در نقالی خودمون هم داریم. به همین دلیل رپ به نظر من از معنای موسیقی‌ دور و بیشتر به موسیقی‌ کلام نزدیک است. با این حال تجربه‌ها نشون میده که ابتکار در ریتم، هارمونی و ملودی‌ها میتونه رپ رو از جهت موسیقیایی پر بار تر کنه. اما رپ در نهایت هدفش کلام است و با به کارگیری صنایع شعری هم چون استعاره، تلمیح، تجانس، ایهام و... و تشخص صدایی خواننده به بالا رفتن قدرت نهایی کار کمک می‌‌شود.

 

زیر زمین: بر اساس آمار سایت زیرزمین آلمان بعد از آمریکا و سوئد بیشترین خوانندگان زیرزمین رو داره. با توجه به این از کارهای تو در آلمان چه طور استقبال شده؟

 

شاهین: اینجا  به هر حال رقابتی‌ بین کسانی رپ  کار میکنند هست و بیشتر گروه‌ها گنگ هستند.من و تپش۲۰۱۲ تلاش داریم که وارد حیطه ی آنها نشیم.مخاطب ما اصولا آلمانیهای پرنسیب دار تر هستند و در بین ایرانی‌ها هم فکر نمیکنم کسی‌ اهل اینترنت باشد و ما را نشناسد. ما با توجه به  سانسور شدید روی خود، مخاطب خود را پیدا کرده ایم. از میان دانشجو ‌ها گرفته تا نوجوانان  و  از سیایون تا هنرمندان و افراد فرهیخته . حالا ما نقش لوطی شهر را بازی می‌کنیم،هر جا برنامه یی هست و کسی‌ جرات نمیکند آنجا اجرا کند مارا صدا میزنند .ما بی‌ هیچ تعلق فکری یا مرامی ،تقریبا با همه کار می‌کنیم.

 

زیر زمین: بعد از کار "ما مرد نیستیم" و "حرف زن" چه عکس العمل هایی از طرف جامعه داشتی؟

 

شاهین: واکنش‌ها وسیع و مختلف بود. با ما "مرد نیستیم" کسانی‌ رپ گوش کردند که برای من، شخصا بسیار مهم بود که نظرشان را بشنوم. این غزل ‌مثنوی که تبدیل به رپ شد، به نیابت از خیل عظیم زنان ایرانی بود که حرف‌شان را فریاد زدم. با اینکه من کاملا شخصی‌ نوشته بودم ،اما دیدم که این درد همه گیر چه قدر مشتری دارد. باور کنید در ابتدا خوشحال نشدم. من بارها با پیغام‌هایی‌ که به من رسید گریه کردم. از دختران و زنان و مادران ایرانی و جوانانی که این ماجرا‌ها را بارها در خانه و کوچه و خیابان دیده بودند. البته  مخالفانی هم داشتیم که این کار را ضد مرد فهمیدند و به سبک ایرانی از ما گله کردند. و البته انتقاداتی هم به دست من رسید که بسیار سازنده بود.

ما با آهنگ "حرف زن" مانیفست خود را درباره ی برابری حقوق زن منتشر کردیم. این کار به نوعی ادای احترام بود به تمام زنان و فعالین حقوق زن در ایران و جهان.

 

زیرزمین: مثلا چه انتقادهای به کار "ما مرد نیستیم" شد؟

شاهین: قسمتی‌ از انتقادات به وجود رگه‌هایی‌ از  ناسیونالیسم در کار بود که من  اینجا هم تکرار می‌‌کنم  که من یک جهان-وطن پرستم و به هیچ عنوان حسی به نام وطن پرستی‌ یا برتری نژاد را بر نمیتابم. اما در ضمن انکار نمیکنم که اون سرزمین (ایران) رو برای تمام چیزایی که درش یاد گرفتم  با سختی ها و کمبود هاش دوست دارم. من از آنجا هستم و نمییتونم  اینو از یاد ببرم. عده یی گفتند در کار حسی ضد عرب وجود داره که باز هم فکر نمیکنم مساله ی خلیج فارس یا ماجرای تاریخی‌ حمله عراب به ایران به ملت های امروزی عرب ربطی‌ داشته باشه. این تاریخه. اعراب در تاریخ همان قدر به ما ضرر زدند که ما به نسبت به هندی‌ها یا قومیت‌های خاص یا اقلیت‌ها در ایران. کسانی‌ هم از اشاره ی من به چند عزیز هنرمند دلگیر شدند که البته به هیچ عنوان توهینی در شعر به این عزیزان نشده ولی‌ به هر حال من نظر خودمو در این رابطه دارم.

 

زیر زمین: در جامعه مرد سالاری مثل ایران، که بیشتر از ۶۰% دانشجوها را دخترها تشکیل میدن، فکر میکنی‌ زمانی‌ پیش بیاد که حقوق زنان در ایران با برابری و احترام در نظر گرفته بشه؟

شاهین: پیش از این عرض کردم. ما در حقیقت احتیاج به یک دگرگونی فرهنگی‌ داریم. ببینید همه چیز ما حتی بدون فحش و ناسزا توهین به زن است. از سینما گرفته تا دوریالی‌هایی‌ که صدا و سیما [2] میسازه، تا موسیقی ما و متاسفانه در رپ  بیشتر. من معتقد به کنترل درونی‌ هستم. از هنرمند تا فرد عادی باید به این اندازه از فهم برسه که زن را در حد یک شی‌ برای خالی‌ شدن یا به صورت مادری در آشپزخانه یا خواهری نجیب که از ترس پدر و داداش باید تو صد تا سوراخ قایم بشه، نبیند. فرهنگ سنتی ما که در هم آمیخته شده با مذهب است، احتیاج به نفس کشیدن دارد.

ما در فرهنگ لغات شفاهیمون بسیاری از کلمات را باید باز‌ترجمه کنیم .غیرت، نجابت، عفاف، حجاب، مردانگی و خیلی‌ از تفکراتی که نتیجه اش فقط تبعیض و قتل ناموسی و ضرب و جرح زنان است.

خوشبختانه زنان و دختران ایرانی خودشان به طور خود جوش در فعالیت هستند و این فقط یک چیز را ثابت می‌کند. ما مرد‌ها مجبوریم به خواست آنها تن بدهیم، حتی اگر برایمان ثقیل باشد. خواست آزادی و حقوق مدنی برابر و نیاز به نفس کشیدن در جامعه‌ای که زن را با بهانه‌های عصر حجری محدود نکند.

من یقین دارم که شرایط  زنان ایرانی عوض میشود و این جدا از تغییر در کلییت سیستم فرهنگی‌ در ایران نیست.

 

 

زیر زمین: یکی از چیزهایی که در آهنگ هات برای من سوال بر انگیز بود این بود که در بعضی آهنگ ها بعضی لغات را با صدای بوق سانسور کردین. آیا دلیل خاصی داره؟

 

شاهین: این خود سانسوری شور بختانه به آماده نبودن گوش‌ها بر میگردد و حسنش اینست که این گونه مخاطب مجبور است آن کلمه را حدس بزند.

 

زیر زمین: یکی از آخرین کارهات "بامداد" هست.  راجب اش میتونی توضیح بدی؟

 

شاهین: من از دوستداران شعر احمد شاملو هستم. در واقع من پس از آشنایی با شعر شاملو هر چه نوشته بودم را دور ریختم و دوباره آغاز کردم. من هیچ گاه در شعر سپید موفق نبودم ،اما کاری که شاملو در شعر کرد را، من به عنوان یک موزیسین فهمیدم. اما زندگی‌ واقعی شاملو هم بی‌ تاثیر نبود بر من. او برای من نمونه انسانی‌ است که خود را نفروخت .یک شاعر که به قول خودش، خانه‌اش بلوری بود. من لخت بودن او را دوست دارم. این ترانه کمترین کاری بود که میتوانستم انجام دهم.

 

زیر زمین: شما و گروه طپش- 2012 در بخوم آلمان کنسرتی داشتین که همزمان و به مناسبت سالگرد 18 تیر[3] برگزار شد. اون کنسرت چه جورپیش رفت؟  

 

شاهین: خوب من تا به حال در برابر ۸۰۰۰ نفر و شاید بیشتر نخونده بودم، اون هم زنده و بدون پلی بک. بچه‌ها اونجا رو ترکوندن با آهنگ‌های آلمانی ،انگلیسی‌  و فارسی‌ تپش۲۰۱۲. جو که آماده شد من آمدم و ما مرد نیستیم رو خوندم. یک برنامه ی خفن که واقعا عالی‌ اجرا شد.این یک فستیوال بزرگ که صد‌ها گروه ثبت نام می‌کنن و فقط  تعداد معدودی انتخاب میشن و در طول ۳ روز برنامه اجرا می‌کنن[4].

زیر زمین: هیچ برنامه یا کنسرتی در راه داری که بخوای زیر زمینی ها رو مطلع کنی؟

شاهین: در۴ مارس در مونستر برنامه امون حتمیه. و بچه‌ها در حال هماهنگی برای چند برنامه در هلند و انگلیس هستند و سال ۲۰۰۹  برای کانادا و امریکا برنامه ریزی‌هایی‌ شده که  خبرشو میدیم.

زیر زمین: به عنوان سوال آخر، اگر بخوای یک کتاب مورد علاقه خودت را معرفی کنی اون چی هست؟

شاهین: سوال سختیه، اما کتابی رو اسم میبرم که همیشه به من قدرت میده: "اینک آن انسان" اثر فردریش ویلهلم نیچه[5].

 

زیر زمین:برام جالب هست که تو کتابی‌ از نیچه رو گفتی‌. چه چیزی در کارهای نیچه هست که تو رو جلب خودش کرد؟

شاهین: در حقیقت من در فلسفه از علاقمندان فلسفه پیش سقراطی هستم که  نیچه هم آبشخور فکریش از انجاست. نیچه زبان شناسیست که تبار شناسی‌ مفاهیم و واژه ‌ها را تبدیل به یک اسلوب در فلسفه می‌کند و در واقع سنگ بنای اصلی‌ فلسفه ی ابزورد، که در ظاهر بی شباهت به نهیلیسم نیست را بنا می‌‌کند..یک هیچ انگاری شاد که غم بودن را در هلنیسم باز میشناساند.تفکر نیچه انسان را دوست دارد اما انسان را در نهایت در غریزی‌ترین و خالص‌ترین شکلش تعریف می‌کند.البته دیدگاه من در رابطه با فرا انسان آن سوپرمنی نیست که عده ای از آن نام میبرند. این برای من،فردیت در اوج یک انسان است.به هر  ترتیب نیچه وفادر به فلسفه است و انسان را با جوابی سر هم بندی دلخوش نمیکند .از این جهت نیچه برای من حکم یک آموزگار را داشت، وقتی‌ فقط  ۱۷ سال داشتم. من از نیچه سبک داشتن در زندگی‌ را آموختم و این چیزی نیست که بتوان فراموشش کرد.

 

زیر زمین: شاهین جان از بودنت با ما سپاسگزارم!

من هم از شما سپاسگزارم

 

 

 

[1] Beats

[2] صدا و سیما

[3] http://en.wikipedia.org/wiki/Iran_student_protests,_July_1999

[4]http://bochumtotal.de/index.php?module_id=6&location_id=19&company_id=0&button_id=1632&cmd=doAction&module_page=phttp://bochumtotal.de/index.php?module_id=6&location_id=19&company_id=0&button_id=1632&cmd=doAction&module_page=p

[5] Friedrich Nietzsche ( http://en.wikipedia.org/wiki/Friedrich_Nietzsche )